हान्टाभाइरस के हो?

हान्टाभाइरस (Hantavirus) मुसाबाट सर्ने भाइरसहरूको एउटा समूह हो, जसले मानिसमा गम्भीर र घातक श्वासप्रश्वास वा मिर्गौला सम्बन्धी रोगहरू निम्त्याउन सक्छ। मानिसहरू सामान्यतया संक्रमित मुसाको पिसाब, दिसा वा र्‍यालबाट निस्कने हावाका कणहरू सासको माध्यमबाट लिँदा यो भाइरसको चपेटामा पर्छन्, जुन प्रायः फोहोर ठाउँहरू सफा गर्दा हुने गर्छ। यो मानिसमा सर्ने अन्य धेरै भाइरसहरू जस्तै हो। यो कोभिडसँग पनि मिल्दोजुल्दो छ, जसले विश्वलाई नै ठप्प पारेको थियो।

हान्टाभाइरस र कोभिड-१९ बीचको मुख्य भिन्नता यो हो कि हान्टाभाइरस मुख्यतया मुसाबाट मानिसमा सर्ने रोग (zoonotic disease) हो, जबकि कोभिड-१९ मानिसबाट मानिसमा सर्ने अत्यन्त संक्रामक श्वासप्रश्वास भाइरस हो। दुवैले गम्भीर श्वासप्रश्वास समस्या निम्त्याउन सके पनि, प्रति-केसको आधारमा हान्टाभाइरस कोभिड भन्दा निकै बढी घातक छ। तर, यो मानिसहरू बीच प्रभावकारी रूपमा नसर्ने हुनाले यसले महामारीको रूप लिने सम्भावना भने निकै कम हुन्छ।

कोभिड-१९ द्रुत रूपमा महामारीको स्तरमा पुग्न सक्छ; यो हावामा रहिरहन्छ र एउटै कोठामा रहेका ठूला समूहलाई संक्रमित गर्न सक्छ। अर्कोतर्फ, हान्टाभाइरसको मानिसबाट मानिसमा संक्रमण लामो समयसम्म नजिकको सम्पर्कमा रहँदा मात्र सम्भव हुन्छ। यो निकै पहिलेदेखि अस्तित्वमा रहेको फरक खालको भाइरस हो। यो कोभिड जस्तो महामारीको सुरुवात होइन; यो त जहाज जस्तो एउटा सीमित क्षेत्रमा देखिएको प्रकोप मात्र हो। सन् २०१८-२०१९ मा अर्जेन्टिनामा पनि यस्तै अवस्था थियो, जहाँ लक्षण देखिएका एक व्यक्ति सामाजिक भेलामा जाँदा धेरै मानिस संक्रमित भएका थिए। अहिलेको अवस्था पनि त्यस्तै छ, यो एक सीमित ठाउँ र नजिकको सम्पर्कका कारण एउटा समूहमा फैलिरहेको छ।

हालै क्रुज जहाजमा देखिएको प्रकोपमा 'एन्डेस स्ट्रेन' (Andes strain) देखिएको छ, जुन मानिसबाट मानिसमा सर्ने ज्ञात भएको एक मात्र प्रकार हो। यद्यपि, यसको संक्रमणका लागि अझै पनि अत्यन्त नजिकको र घनिष्ठ सम्पर्क आवश्यक पर्दछ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का महानिर्देशकका अनुसार, "एन्डेस भाइरसको लक्षण देखिन लाग्ने समय (incubation period) ६ हप्तासम्म हुन सक्ने भएकाले थप केसहरू रिपोर्ट हुन सक्छन्। यो एक गम्भीर घटना भए तापनि, WHO ले जनस्वास्थ्य जोखिमलाई भने कमै आँकलन गरेको छ।"