नेपालको राजनीतिक, न्यायिक र सुरक्षा संयन्त्रभित्र अचम्मको पहुँच बनाएका भनिएका इनाम सापकोटा काण्ड पछिल्लो समय देशकै सबैभन्दा बढी चर्चा र विवादमा रहेको विषय बनेको छ। सुरुमा सर्वसाधारणका लागि एक अपरिचित नाम रहेका ३१ वर्षीय सापकोटा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट नयाँ दिल्ली प्रस्थान गर्न लाग्दा नेपाल प्रहरीको विशेष ब्युरोद्वारा नियन्त्रणमा लिइएपछि यो ठूलो काण्ड सतहमा आएको हो। उनको गिरफ्तारीपछि राज्यका उच्च ओहोदामा रहेका व्यक्तिहरूसँगको उनको अस्वाभाविक र शङ्कास्पद सम्बन्धले नेपालको प्रशासनिक र कानुनी प्रणालीभित्र मौलाएको बिचौलिया प्रवृत्तिको नाङ्गो रूप सार्वजनिक गरिदिएको छ।
यो काण्डको सुरुवात पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शम्शेर राणामाथिको अनुसन्धान र उनको मोबाइल कल रेकर्डको खोजीबाट भएको थियो। प्रहरीले राणाको फोनको प्राविधिक विश्लेषण गर्दा सापकोटासँग लगातार र शङ्कास्पद संवाद भएको फेला पारेको थियो। त्यसपछि गम्भीरतापूर्वक अघि बढेको प्रहरी अनुसन्धानका क्रममा सापकोटाका दुईवटा मोबाइल फोन जफत गरी ह्वाट्सएप (WhatsApp) लगायतका सञ्चार माध्यमहरू परीक्षण गर्दा राज्यका प्रभावशाली निकायका उच्च अधिकारीहरूसँग उनको प्रत्यक्ष सम्पर्क र प्रभाव रहेको प्रमाणहरू भेटिएका हुन्।
अनुसन्धानका क्रममा सापकोटाको सम्बन्ध सर्वोच्च अदालतका बहालवाला न्यायाधीशहरू, प्रधानमन्त्रीको सचिवालयका सदस्यहरू, नेपाल प्रहरी तथा सशस्त्र प्रहरी बल (APF) का उच्च अधिकारी, राजनीतिज्ञ र प्रतिष्ठित व्यवसायीहरूसँग रहेको खुलासा भएको छ। उनी कुनै पनि सरकारी वा औपचारिक पदमा नरहेता पनि सुरक्षा निकायमा सरुवा, बढुवा, ठेक्कापट्टा र अदालतमा विचाराधीन मुद्दाहरूलाई प्रभावित पार्न बिचौलिया (पावर ब्रोकर) को भूमिका निर्वाह गर्ने गरेको आरोप लगाइएको छ। यसै सिलसिलामा सूचना चुहावटको आरोपमा सशस्त्र प्रहरीका एक एआईजी (AIG) समेत निलम्बनमा परिसकेका छन्।
यो काण्डमा सबैभन्दा बढी गम्भीर र संवेदनशील मोड तब आयो जब सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश हरिप्रसाद फुयाँलसँग सापकोटाको संवाद भएको विवरण सञ्चार माध्यममा सार्वजनिक भयो। न्यायाधीश फुयाँलले सापकोटासँग भेटघाट र कुराकानी भएको कुरा स्वीकार गरे तापनि कुनै पनि आर्थिक लेनदेन वा कानुनी फैसलामा अनुचित प्रभाव नपारेको दाबी गरेका छन्। यद्यपि, विचाराधीन मुद्दाहरूका विषयमा एक बिचौलियाले न्यायाधीशसँग सोझै संवाद गर्न पाउनुले नेपालको न्यायपालिकाको स्वतन्त्रता, विश्वसनीयता र संस्थागत निष्पक्षतामाथि नै गम्भीर प्रश्नचिह्न खडा गरिदिएको छ।
यसैबीच, हिरासतमा रहेका इनाम सापकोटाको बयान र प्रहरी अधिकारीहरूसँगको कुराकानीको अडियो रेकर्ड बाहिरिएपछि यो प्रकरण थप रहस्यमयी र विवादित बनेको छ। अनुसन्धानकै क्रममा रहेको गोप्य अडियो कसरी र कहाँबाट सार्वजनिक भयो भन्ने विषयमा काठमाडौँ जिल्ला प्रहरी परिसरले छुट्टै अनुसन्धान गरिरहेको बताएको छ। यो अडियो सार्वजनिक भएसँगै प्रहरीको गोप्यता र कार्यशैलीमाथि पनि प्रश्न उठेका छन् भने यसले राजनीतिक वृत्तमा ठूला नेताहरूलाई समेत समेट्ने आशङ्का बढाएको छ।
सामान्यता सम्पत्ति शुद्धीकरण, विदेशी मुद्रा अपचलन र बैंकिङ कसुर जस्ता गम्भीर मुद्दाहरूमा सापकोटामाथि म्याद थप गरी विस्तृत छानबिन भइरहेको छ। यस काण्डले राज्यको नीति निर्माण र न्याय सम्पादन गर्ने थलोमा अदृश्य बिचौलियाहरूको कस्तो कसिलो पकड छ भन्ने कुरा प्रष्ट पारेको छ। यो काण्डको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीहरूलाई कानुनी दायरामा ल्याउनु र राज्यका संयन्त्रहरूलाई पारदर्शी बनाउनु नै अहिलेको प्रमुख चुनौती र आवश्यकता देखिएको छ।
Note: इनाम सापकोटा ko barema khas jankari kaslai hola?
Email ThisBlogThis!Share to FacebookShare to Pinterest
